Narcopop is Mula B die op zijn vierde album besluit dat de straten waar hij opgroeide dezelfde artistieke ambitie verdienen als jazz, narcocorrido en neomelodica, en die daarbij en passant een van de meest tot nadenken stemmende Nederlandse rapplaten van de laatste jaren maakt.
Dit is het album waarop Mula B stopt met onderhandelen met de markt en begint met het bouwen van zijn eigen ruimte. De genrespringende productie is indrukwekkend, de delivery is een van de scherpste in de Nederlandse rap op dit moment, maar geen van beide is de reden dat deze plaat bij je blijft hangen. Narcopop landt omdat hij een echt filosofisch argument binnensmokkelt in toegankelijke nummers over wie zichtbaar mag zijn, wiens verdriet meetelt en wat het kost om te leven binnen een code die je niet toestaat volledig echt te zijn. Dat is een zwaardere klus dan het klinkt, en hij trekt het af zonder ooit te klinken alsof hij overvraagt.
Het album behandelt zijn onderwerp als de moeite waard
De titel is de these. “Narco” benoemt waar het album over gaat: de drugseconomie, het geweld, de eenzaamheid die onder beide ligt. “Pop” benoemt hoe hij het kiest te brengen: toegankelijk, melodisch, opgebouwd voor een publiek voorbij de underground. De fusie is niet decoratief. Narcocorrido (de Mexicaanse folktraditie die is opgebouwd rond het vertellen van verhalen over drugscultuur) geeft de plaat zijn emotionele grammatica. Neomelodica (Italiaanse straatmuziek, vaak afgedaan als lage kunst voor lage mensen) vormt zijn melodische instincten. Jazz, house en trap vullen de rest in. Niks ervan is genretoerisme. Het is een artiest die besloot dat zijn eigen wereld dezelfde compositorische ambitie verdient die andere genres gratis aangereikt krijgen.
Dat klinkt als een kunstacademie-argument tot je het beluistert, en dan klinkt het gewoon als nummers. Dat is de truc. Mula B maakt deze zaak al in interviews, dat de Schilderswijk waardig materiaal is en niet rauw spektakel, en het album bewijst het zonder ooit stil te staan om zichzelf uit te leggen. Hij behandelt zijn luisteraars alsof ze wel meekomen. De meesten doen dat ook.
De productie weigert stil te zitten, en dat is precies de bedoeling
Rangel Silaev doet het meeste productiewerk, met Trobi en IliasOpDeBeat die om hem heen invullen, en het hele project werkt op de aanname dat genregrenzen een obstakel zijn dat het waard is om te negeren. Nummers verschuiven zonder waarschuwing. Een trapfundament opent zich naar een technobreak. 808’s belanden uiteindelijk bovenop disco. Iets dat begint in jazzharmonie landt dichter bij ambient. De verschuivingen voelen verdiend omdat ze de tekstuele logica spiegelen: het straatleven zoals hij het beschrijft zit niet in één emotioneel register, dus waarom zou de muziek dat wel doen?
Als je ooit een lange steadicamshot in een film hebt bekeken en hebt gemerkt hoe de camera van stemming verandert zonder te knippen, dan is dit datzelfde instinct toegepast op een rapalbum. De toon evolueert binnen de take. Je merkt de naden niet op.
Wat het allemaal aan elkaar bindt is de stem erbovenop. De flow van Mula B is een van de meest kenmerkende dingen die op dit moment in de Nederlandse rap gebeuren: melodisch maar nooit zacht, ritmisch onvoorspelbaar op manieren die je vragen harder te luisteren dan de beat verlangt. Hij rekt lettergrepen tegen de draad van het ritme in en klapt terug in de pocket. Hij bouwt zinnen die structureel instabiel voelen tot het laatste woord alles op zijn plek klikt. De achteloosheid waarmee hij zwaar materiaal aanspreekt is de hele performance: hoe gewoner hij het laat klinken, hoe zwaarder het landt. Dat is geen truc die de meeste rappers kunnen aftrekken. Het vereist dat je de dingen die je zegt gelooft.
”Wij Zijn Niet Echt” gaat over meer dan de straat
Dit is het nummer waaromheen het album is opgebouwd, ook al is het structureel een van de simpelste dingen erop, en ik wil er even bij stilstaan.
De oppervlakkige lezing gaat over straatleven: het idee dat er niks gebeurt in je buurt tot er iets misgaat, dat verdriet in je gemeenschap niet registreert tot het een crisis voortbrengt, dat je pas echt wordt voor de bredere wereld op het moment dat je een probleem wordt dat het uitleggen waard is. Die lezing klopt, maar hij is klein.
De grotere lezing, degene waar Mula B naar reikt, gaat over het zijn van een minderheid in een land dat geen ruimte voor je maakt tot je bestaan ongelegen wordt. De toestand die het nummer beschrijft is doodgewoon voor iedereen die ooit heeft geleefd in een gemeenschap die de dominante cultuur onzichtbaar maakt. Je kunst komt niet in de canon. Je verdriet haalt het nieuws niet. Je eten, je muziek, je straattaal zijn exotisch tot je ze nodig hebt, en dan zijn ze verdacht. Je bestaat in de marges van een groter verhaal dat niet over jou gaat, tot er iets gebeurt dat het grotere verhaal dwingt om je uit te leggen in de slechtst mogelijke bewoordingen.
Deze voelde ik. Er is een versie van die ervaring die iedereen die is opgegroeid tussen klassen of culturen meteen herkent, ook al zijn de details anders. Het nummer beargumenteert dit niet, het beschrijft alleen de temperatuur. Silaev produceert het karig, bijna uitgehold. De vocal van Mula B zit treurig onder de autotune. Alles wat de rest van het album maximalistisch en ambitieus maakt is bewust weggehaald, want de losgekoppeldheid die het beschrijft is doodgewoon, en doodgewoon heeft geen drama nodig. Die terughoudendheid is de meest volwassen keuze op het album, en de reden dat een nummer waar technisch zo weinig gebeurt uiteindelijk het zwaarste ding hier is.
Waar het zijn greep laat verslappen
De achterste helft van Narcopop laat wat volgordevermoeidheid zien. Na de emotionele piek van het midden van het album voelen een paar nummers in het laatste kwart als bruggen naar een einde in plaats van statements op zichzelf. Ze zijn goed geproduceerd. Ze zijn tekstueel solide. Ze dragen alleen niet hetzelfde gewicht als wat ervoor kwam, en het album zet in de eerste veertig minuten een hoog genoeg niveau neer dat het verschil merkbaar is. Ruwweg twaalf van de zestien nummers verdienen hun speeltijd volledig. Volgens elke normale maatstaf is dat een geweldig scoringspercentage. Volgens Narcopops eigen maatstaf voelt het laatste stuk enigszins diffuus, alsof het argument al gemaakt is en het album nu alleen nog zijn zin afmaakt.
Dit is ook de beperking van de genrespringende aanpak. Als alles alles kan zijn, voelen de keuzes af en toe minder doordacht dan op andere momenten op de plaat. Niet slecht. Gewoon minder essentieel. De grootste kracht van het album is ook waar het af en toe zijn focus verliest, en dat is het soort afweging dat je accepteert wanneer je überhaupt iets zo ambitieus probeert.
Narcopop is hoe een vierde album klinkt wanneer een artiest is gestopt zichzelf uit te leggen en is begonnen eisen te stellen aan zijn luisteraar. De commerciële instincten van Meesterplusser zitten er nog in, meerdere van deze nummers zijn toegankelijk, dit is geen anti-popstatement, maar ze dienen nu iets dat architectonisch ambitieuzer is dan een plek in de hitlijst. Hij heeft Marokkaans en Congolees muzikaal DNA opgenomen, Haagse straattaal, narcocorrido, neomelodica, trap, house en jazz, en heeft alles laten klinken als één persoon in plaats van een moodboard. Het feit dat hij het voor elkaar kreeg om een echt argument over zichtbaarheid en erbij horen te verstoppen in een album dat zo catchy is, is het deel waar ik steeds op terugkom. De meeste rappers die zo’n klus proberen offeren of de nummers of de betekenis op. Narcopop houdt beide in leven. Het is niet foutloos, maar het is het soort onvolmaakt dat komt van reiken, niet van genoegen nemen.
Narcopop: 90/100
Thema’s onderzocht: Vakmanschap vs. Betekenis · Performance en Authenticiteit · Verdiende Emotie